Ay’ın kendi rengi ne?
Dünya atmosferinin dışından bakıldığında Ay yüzeyi, Güneş ışığını yansıtan kahverengimsi gri bir cisimdir. Dünya’dan görülen belirgin sarı, turuncu ve kırmızı tonlar çoğu zaman Ay yüzeyindeki hızlı bir değişimi değil, ışığın atmosfer içindeki uzun yolculuğunu anlatır.
NASA’nın 1 Kasım tarihli APOD seçkisi, İtalya’nın farklı yerlerinden on yıl boyunca çekilmiş dolunay görüntülerini bir araya getiriyor. Aynı gökcisminin farklı gecelerde farklı renklerde görünmesi, gözlem koşullarının astronomik görüntüyü nasıl dönüştürdüğünü çarpıcı biçimde gösteriyor.
Ufuktaki Ay neden sarı veya kırmızı?
Ay ufka yakınken ışığı atmosferde daha uzun bir yol kateder. Kısa dalga boylu mavi ışık daha güçlü saçılırken, kırmızı ve turuncu bileşenlerin daha büyük bölümü gözümüze ulaşır. Toz, duman ve aerosoller bu görünümü güçlendirebilir.
Bu süreç gün batımının kırmızı görünmesiyle aynı temel fizik çerçevesindedir. Ancak her kırmızı Ay tutulma değildir; yalnızca ufka yakınlık ve atmosfer koşulları da benzer bir renk oluşturabilir.
Mavi Ay gerçekten mavi midir?
Takvimsel anlamdaki ‘mavi Ay’ ifadesi Ay’ın rengini anlatmaz. Ay’ın gerçekten mavimsi görünmesi daha enderdir ve atmosferde belirli büyüklükte parçacıkların bulunmasıyla ilişkilendirilebilir. Büyük yangınlar veya volkanik patlamalar sonrasında özel saçılma koşulları oluşabilir.
Mor tonlar ise farklı saçılma, kamera ayarı, beyaz dengesi ve atmosfer koşullarının birleşiminden doğabilir. Bilimsel yorum yaparken görüntünün ham verisi ve çekim koşulları önemlidir.
Tutulmadaki kırmızı
Tam Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay arasına girer. Buna rağmen atmosferden kırılarak geçen kırmızı ışık Ay yüzeyine ulaşabilir; bu yüzden Ay soluk bakır veya kırmızı görünür. Rengin tonu, tutulma sırasında Dünya atmosferindeki parçacık miktarına göre değişir.
Ay’ın rengi böylece yalnızca uzaydaki bir nesneyi değil, gözlem anında Dünya atmosferinin optik durumunu da kaydeder. Fotoğrafı yorumlamak için gökyüzünün yüksekliği, pozlama ve atmosfer koşulları birlikte ele alınmalıdır.
Yararlanılan kaynaklar
Kaynakça ve ileri okuma
Bu sayfa hazırlanırken aşağıdaki kurumların yayımladığı birincil veya kurumsal kaynaklar kullanıldı. Bağlantılar yeni sekmede açılır.
